Terapia elektrowstrząsowa: jak ECT pomogło wyjść z ciężkiej depresji
Ted Scheinman, redaktor magazynu „Smithsonian”, w wieku 35 lat sam zgłosił się na terapię elektrowstrząsową (ECT). Depresja doprowadziła go wtedy do najgorszego stanu w życiu. Pięć lat później opisuje tę drogę w książce „Jolt” i mówi, że czuje się bardziej sobą niż od dawna.
Od dzieciństwa w cieniu depresji
Dziś 41-letni Scheinman przyznaje, że z chorobą zmagał się przez większość życia. Pierwszą terapię rozmową zaczął jako ośmiolatek, z sugestii ojca, a kolejne kursy terapii pojawiały się przez następne dekady. Były też leki, zarówno przepisane przez lekarzy, jak i rekreacyjne, alkohol oraz bieganie długodystansowe. Nie przeszkadzało mu to w karierze: skończył studia na Yale, zrobił doktorat, pracował jako wykładowca, a potem przeszedł do dziennikarstwa.
W 2020 roku było już bardzo źle. Przed zabiegami rozpoznano u niego depresję pobudzoną z cechami choroby dwubiegunowej. ECT nie było dla niego „ostatnią deską ratunku”, lecz jedyną nadzieją. Pierwszy zabieg odbył się 12 maja 2021 roku w szpitalu w Waszyngtonie.
Jak wyglądało leczenie
Kuracja trwała pięć miesięcy i odbywała się głównie ambulatoryjnie. Obejmowała 11 zabiegów jednostronnych i 14 obustronnych, czyli z elektrodami przy obu skroniach. Pacjent dostaje znieczulenie ogólne. Scheinman pamięta zasypianie i ból głowy po przebudzeniu, ale samego wstrząsu nie pamięta. Z zewnątrz był to według niego zaledwie ruch dużego palca lewej stopy, zupełnie niepodobny do filmowych scen.
Poprawę jako pierwsi zauważyli przyjaciele, którzy woźili go na zabiegi. Przez około 18 miesięcy po zakończeniu terapii czuł się lepiej, niż sądził, że to możliwe, a dziś większość jego dni mija bez depresji. Nadal uważa się jednak za osobę z depresją. W maju ożenił się.
Skuteczność i cena: pamięć
Podczas zabiegu prąd przepływa przez mózg i wywołuje krótki napad drgawkowy. Neurony odpalają jednocześnie, a organizm uwalnia neuroprzekaźniki, takie jak dopamina. Nikt nie wie dokładnie, dlaczego to pomaga. Według Królewskiego Kolegium Psychiatrów w Wielkiej Brytanii spośród 1835 pacjentów leczonych ECT w ciągu roku (dane z 2023) aż 68% uznano za znacznie lub bardzo znacznie poprawionych. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne mówi o istotnej poprawie u 70–80% chorych.
Terapia ma jednak poważny skutek uboczny, czyli utratę pamięci. Scheinman ma luki we wspomnieniach z czasu leczenia oraz z mniej więcej sześciu miesięcy je poprzedzających. Pytany, czy ECT go przywróciło, czy zmieniło, odpowiedział najpierw, że raczej przywróciło. Później dodał w mailu: „Nadal jestem sobą, po prostu czuję się mniej uwięziony przez siebie.” Gdyby mógł, zgłosiłby się na zabiegi wcześniej, bo uważa, że straciłby wtedy mniej wspomnień. Nie namawia nikogo do tej metody, ale nieformalnie wspiera osoby, które się nad nią zastanawiają, i chce zostać wolontariuszem w amerykańskiej organizacji NAMI. Dopuszcza, że do ECT będzie musiał jeszcze wrócić.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
Terapia elektrowstrząsowa jest znana także w Polsce i stosuje się ją w szpitalach psychiatrycznych, zwykle gdy inne metody zawiodły albo stan chorego jest bardzo ciężki. Podobnie jak w innych krajach wokół metody narosło wiele stereotypów, często podsycanych przez filmy i literaturę. Historia Scheinmana pokazuje, że współczesny zabieg w znieczuleniu wygląda inaczej niż w tych obrazach. Pokazuje też, że nie jest on wolny od ryzyka.
To relacja jednej osoby i nie zastępuje porady lekarza. Kwalifikacja do ECT należy do psychiatry, który ocenia korzyści i ryzyko, w tym wpływ na pamięć. Jeśli ktoś od dłuższego czasu zmaga się z depresją i leczenie nie pomaga, warto otwarcie porozmawiać z lekarzem o dostępnych opcjach. W nagłym zagrożeniu życia należy dzwonić pod numer 112.
Źródło: The Guardian – „‘I was in a darker place than I’d ever been. ECT was my only hope’: how Ted Scheinman finally broke through his depression”
