PTSD inaczej zapisuje się w mózgu zależnie od płci i wieku traumy
Badacze przeanalizowali pośmiertnie mózgi 101 osób z PTSD i znaleźli różnice w metylacji DNA. Zależały one od obszaru mózgu, płci, rasy oraz tego, czy traumatyczne doświadczenie wystąpiło w dzieciństwie, czy w dorosłości. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Cell Reports”. W przyszłości mogą pomóc w dopasowywaniu diagnozy i leczenia do konkretnego pacjenta.
Na czym polegało badanie
Metylacja DNA to naturalny proces biologiczny, który działa jak „ściemniacz” genów: potrafi osłabiać ich aktywność, a czasem całkowicie ją blokować. Zespół pod kierunkiem Frances Champagne z Uniwersytetu Teksasu w Austin sprawdził, jak wygląda ona w mózgach osób z zespołem stresu pourazowego.
Materiał pochodził z Lieber Institute for Brain Development i obejmował łącznie 302 mózgi. Były to:
- 101 mózgów osób z PTSD,
- 101 mózgów osób z dużą depresją,
- 100 mózgów osób bez zaburzeń psychicznych.
W każdym z nich przyjrzano się trzem obszarom: korze przedczołowej, ciału migdałowatemu i hipokampowi. Dane zestawiono z historią życia dawców i ich dokumentacją medyczną, na podstawie której przypisano kryteria diagnostyczne. Autorzy podkreślają, że w badaniach epigenetycznych często korzysta się z krwi lub śliny, ale w przypadku zaburzeń psychicznych warto oglądać sam mózg.
Co wyszło na jaw
- Metylacja genów powiązanych z PTSD różniła się między regionami mózgu bardziej, niż oczekiwano.
- Profile molekularne różniły się też między poszczególnymi osobami z PTSD, i to silniej niż u osób z depresją.
- W PTSD wyraźniejsze zmiany metylacji pojawiły się w korze przedczołowej, a w depresji w ciele migdałowatym.
- W ciele migdałowatym osób z PTSD było relatywnie mniej oligodendrocytów, zwłaszcza u tych, które doświadczyły traumy jako dorośli.
Wzorce molekularne wiązały się z różnicami w składzie typów komórek w mózgu. Wewnątrz grupy z PTSD zmienność wynikała z kilku czynników, w tym z płci, rasy i momentu, w którym doszło do traumy. Autorzy chcą w kolejnych pracach wykorzystać te zmienne do doprecyzowania diagnozy, co mogłoby z czasem prowadzić do bardziej spersonalizowanego leczenia. Jak mówi Champagne: „Im więcej wiemy o wszystkich zmiennych wpływających na istotne klinicznie wyniki, tym lepiej możemy oceniać pacjentów i dobierać im terapię”.
Ograniczenia: przyczyna czy skutek?
Ponieważ badano tkankę pośmiertną, nie da się stwierdzić, czy różnice w metylacji przyczyniły się do PTSD, czy są jego skutkiem, czy też wpłynęły na nie inne czynniki. Naukowcy nie mieli ponadto szczegółowych informacji o rodzaju i nasileniu objawów u poszczególnych osób. A te dane byłyby kluczowe przy tworzeniu indywidualnych metod diagnozy.
Co to oznacza w praktyce, także w Polsce
To badanie podstawowe, więc nie należy oczekiwać, że w najbliższym czasie pojawi się test z krwi lub nowa terapia oparta na tych odkryciach. Praca nie dotyczy też konkretnie Polski ani Unii Europejskiej, a w opisie badania nie ma informacji o tym, czy uwzględniono dawców stąd. Mechanizmy biologiczne stresu pourazowego są jednak badane w skali światowej, więc wnioski mogą w dłuższej perspektywie wpływać na podejście lekarzy również w europejskich systemach ochrony zdrowia.
Na razie rozpoznanie PTSD nadal opiera się na ocenie specjalisty, czyli psychiatry lub psychologa klinicznego. Kto po przeżyciu traumy zmaga się z natrętnymi wspomnieniami, lękiem czy problemami ze snem, nie powinien czekać na przełom naukowy, tylko skonsultować się z fachowcem. Omawiane wyniki pokazują raczej, dlaczego u różnych osób to samo rozpoznanie może mieć odmienne podłoże biologiczne i dlaczego jedno podejście do leczenia nie musi pasować każdemu.
Źródło: Medical Xpress – „PTSD may shape the human brain differently depending on gender, race and the age at which a person’s trauma occurred”



